Görsel: Dall-e 2 – Prompt: aey

Merhaba dostlar, şimdi sizlerle bir düşünce deneyi yapacağız. Evrenler arası yolculuğun mümkün olduğu bir multi-evren hayal edelim. Bir evrenlerarası yolculuğun ya da evrenlerin birbirini incelemesinin sık yaşandığı bir yerde, evrenlerarası konsey bu işi düzene oturtmak istiyor ve bu iş için sizi görevlendirdi. Düzensizlik nedeniyle oluşan birçok problemi çözmek için bir sistem geliştirmeniz gerekiyor. Evrenlerarası yolculuk yapan kişilerin çoğu yol tariflerinin düzensizliği yüzünden kayboluyor. Birbirine çok benzeyen ve yan yana olan evrenleri ayırt etmek çok zor. Sonsuz sayıda evren olduğu için kaşifler evrenler hakkında edinilen bilgileri yazıp konseye yolladıktan sonra konsey bilgileri arşive taşırken hatalı taşıyabiliyor.

Siz bu işin içinden çıkmaya çalışırken aklınıza bir fikir geliyor, evren isimlendirmesi için tasarlanacak bir kod sistemi, tıpkı 3 harfli IATA havaalanı kodları gibi. Ama sevinciniz kursağınızda kalıyor, havaalanlarının aksine sonsuz sayıda evren var, IATA kodlarında olduğu gibi 3 harfli bir kodlama sistemi ise çok sınırlı. İngiliz alfabesi ile yaparsak 17.576, Türk alfabesi ile yaparsak 24.389, Türk alfabesine Q X ve W harflerini de eklersek 32.768, rakamları da eklersek 74.088 eder. Bu sayı sonsuz evrenlere kıyas ile hiçbir şey. Daha fazla alan eklemek de bir şeyi çözmüyor üstelik. Q X W harfleri ve rakamların eklendiği Türk alfabesi 3 alanlı kod olarak 74.088 tane kod çıkarıyor demiştik, 4 alanlı kod olduğu zaman bu sayı  74.088’den 3.111.696 ( üç milyon yüz on bir bin altı yüz doksan altı) sayısına çıkmış oluyor. Bu başta bir çözüm gibi dursa da bu sayı sonsuzluk karşısında yarışamaz bile.

Tam pes edecekken aklınıza bir fikir geliyor, kategorik alanlar. Aynı plakalarda olan ilk iki sayının şehirlere karşılık gelmesi gibi. Sonsuz evrenler olduğu için evrenleri alanlara bölerek bunu yapamayız, ama evrenlerin tiplerine göre kategorizasyon yapabiliriz.

Yine 4 alanlı bir evren kodu sistemi düşünelim, ama ilk alana koyulacak rakam bu evrendeki en gelişmiş olan canlıların gelişmişlik düzeyi olsun. 0 sayısı canlı yok demek iken 9 sayısı evrenlerarası yolculuğu çözmüş bir medeniyet demek olsun. Bu sistem olası evren kodu sayısını üç milyon küsurdan 740.880’e indirdiği için başta kötü dursa da aslında tam da aradığınız çözüm. Hem evrenleri içeriğine göre isimlendirerek düzenliyor, hem de birden fazla kategorik alan eklendiği zaman kategorik alanların sonuna eklenecek kodlar ne kadar uzun olursa olsun kategorik filtreleme sayesinde yanlış bir yere gitme ihtimaliniz büyük oranda azalacak. Yani çok daha uzun bir kodlar bile anlaşılır olacak.

Bu sizi gaza getiriyor ve hemen olası kategoriler düşünüyorsunuz. Gelişmişlik düzeyi cepte zaten, konsey kontrolü, evren boyutu, evren tipi gibi birçok kategori aklınıza geliyor. Ama bu durum bile sonsuzluk sorununu çözmüyor. Artık kafa karışıklığı olmadan aşırı uzun kodlar yazabiliyorsunuz, ilk beş alanı sayı, sonraki beş alanı harfli, kalan 5 alanlık kısmının serbest olduğu bir kodun 438.527.005.714.022.400.000 (dört yüz otuz sekiz kentilyon beş yüz yirmi yedi katrilyon beş yüz on dört trilyon yirmi iki milyar dört yüz bin) farklı okunuşu vardır. Bu bile sonsuz için yeterli değil.

Tam pes edecekken arkadaşınız bir öneri sunuyor, renk kodları. Özellikle RGB sistemi. RGB sistemini hemen açıklayalım. RGB sistemi tüm renklerin 3 ana rengin karışımından gelmesine dayanıyor. Kırmızı, yeşil ve mavi olan bu üç renge 0’dan 255’e kadar bir sayı atanıyor. Sayı ne kadar büyükse o kadar çok o renkten oluyor. Sadece üç değere sahip olmasına rağmen her değer 3 basamaklı olduğu için 16.777.216 (on altı milyon yedi yüz yetmiş yedi bin iki yüz on altı) farklı değeri oluyor. Bir değerde 255 değil de 999 olasılık olsaydı bu sonuç 997.002.999 (dokuz yüz doksan yedi milyon iki bin dokuz yüz doksan dokuz) olurdu. Bu sadece 3 değeri olan bir kod. Ama bu sistemin de sorunları var. Bu tür kodlar yer kaplama konusunda iyi olsalar da okumaları zordur. Mesela RGB renklere dönelim. Bu iki renk arasındaki farkı ayırt edebildiniz mi? Birisi (255,0,255) iken öteki (250,5,250). Bilgisayarlar fark eder, ama kodlar insanlarında da okuyacağı düzeyde olmalılar.

Bu yüzden bu sistemi sadece kategorik alanların yerine koymaya karar veriyorsun, ayrıca 3 basamak yerine 2 basamakta karar kılıyorsun. dört yüz otuz sekiz kentilyon küsur değer veren sistemde 10 farklı kategorik alan vardı. O sistemin kategorik alanlarını bu şekilde değiştirirsek sonuç 99¹⁰ * 42⁵ olur. Bu da 11.819.480.758.161.706.964.653.859.232 (11 oktilyon, 819 septilyon, 480 sekstilyon, 758 kentilyon, 161 katrilyon, 706 trilyon, 964 milyar, 653 milyon, 859 bin ve 232) eder. Yaklaşık 26 milyon katı. Bu bile sonsuz ile kıyaslanamaz, ancak bu kodlar kaşifler tarafından rahatça anlaşılabilir, ve sadece 15 alan değerine sahip, her alan değerinin basamak sayısı da belli. Bu da her kodu aynı uzunlukta yapıyor.

Bu sistemi mükemmelleştirecek bir eklenti olmasa bile kaşiflerin rahatça ayırt edebileceği şekilde 11,8 oktilyon evrene ayırt edici bir kod verebilirsin. Bu çok iyi, ama konsey için yeterli değil. Tam bu sırada blockchainler ile ilgilenen başka bir arkadaşın bir fikir sunuyor, kod anahtarı. Rastgele oluşturulan kodlar sonsuz sayıda olsa da insan okuması için çok kötü diyerek bu fikri reddediyorsun. Ama arkadaşın şöyle diyor: “Senin ürettiğin kod sistemine evrenlerarası seyahat kodu, yani kısaca ESK diyelim. Bu bir 11,8 oktilyon sonucu olan kategori sistemi olsun. Sonra her ESK kodunun altında olan evrene de sonsuz sayıda bir kod anahtarı verilebilir. Kod anahtarları sayesinde  sonsuz sayıda evrene gidebilirsin. Kod anahtarlarını da kaşif bilgisayarı kaydeder, bu sayede kategorizasyon problemi olmaz. Sistemde kaşif istediği ismi girer, konseye yolladığı dosyada kod anahtarı olduğu sürece karışıklık olmaz. İşte bu çözüm evren kodlarını sonsuz sayıya çıkarır. Bir kişi sadece bir ESK içinde sonsuz sayıda evren ziyaret etmeyeceği için de ESK içi evrenlere özel isimlendirme yaparak aklında tutabilir.”

Bu fikir hoşuna gidiyor. Hiyerarşik bir kod sistemi bu işi çözecektir. 11,8 oktilyon farklı sonucu olan ESK kodlarının hepsinin altında sonsuz bir anahtar kodu. Bu tür bir Hiyerarşik kod sistemi tekil kod sisteminin aksine kafa karıştırmaz, çünkü kodların birisi insanların anlamasını sağlar, öteki ise her alt sisteme bir kod verir. Konsey dijital arşivi bu sayede rahatça dolar, yolcular da rahatça gideceği yeri seçer, kaşifler de rahatça arşivi günceller. ESK kodu altında anahtar kodu sistemini benimsiyorsun.

Bu sistem sayesinde konseyin görevini tamamlıyorsun. Sonsuz sayıda evreni kolayca ayırt edilebilir bir şekilde kategorize eden bu sistem konseyi tatmin edecektir. ESK – Anahtar sistemi sayesine konsey sonsuz sayıdaki evrenler için bile arşivleme yaparken zorlanmayacaktır.